SOD VAVR ANI TACHEM MOHOTV by Pratapananda Naik, S.J.
SOD VAVR ANI TACHEM MOHOTV
Pratapananda Naik, S.J.
21.02.2010
0. Sod vavrachem mohotv:
Sod vavr korun kelole khoinche-i borpavollik lambay,
runday, kholay ani unchay asta. Haka
lagun borovp, vachpeank chodd faideachem zaum yeta. Boro borovpi sodanch sodta, punzayta, topasta,
parkita, foddnni (analysis) korta, mellovnni (synthesis) korta ani je nixkorx (conclusions)
melltat, borovpi aple pod’dotin te loka mukhar dovorta. Boro borovpi sodanch xikpi, chintpi, sod
lavpi ani novem ghoddovpi, vegllem kitem tori divpi, aplem khaxeleponn
samballpi asta. To novem polleta, va
adlem asa tem nove nodren polleta, tacher niyall korta ani aple vichar
manddta. Haka lagun vachpeancher hoikari
(positive) probhav poddum yeta. Tanchi vachpachi ruch bodlum yeta. Tankam novi
dixa ani nodor mellta. Sod vavrak lagun
borpavollicho panvddo sudarta ani dorjedar sahitya toyar korunk hatbhar lagta .
1.0 Sod vavr keloli Romi lipientli Konknni
borpavoll:
Romi lipient sod vavr korun keloli borpavoll kaim
promannant asa. Jezvit Padri Antonio Pereirachim pustokam ghetlim zalear tantlim
chodd-xim pustokam tannem sod vavr korun boroyleant. Dekik Saibinnicher boroylolem
pustok Dhortorevoili Sundori; Fuddari:Sant Inas de Loyola; Kalljidar:Sant Fransisk Xaveir; Jezuchim Komllam:Jezvit Sant Bhokt;
Kunkollechea Jezvit martirancher boroylolem Saxttichi
Tambddi Mati; Zuze Vazacher boroylolem Zatrekar Jose; Gõyche Dhortorevoilo Pri Agnel; Gõychem
Mannik:Padr Agnel; Konknni Xastri
Dalgado; Konknni Oparinchem Bhanddar;
Anvddeancho Monis: Sant Vincent Pallotti
ani her tachim kaim pustokam.
Jezvit Padri Moreno de Souzan boro sod vavr korun Tisvaddecheo Igorzo; Bardescheo Igorzo ani Saxtticheo Igorzo bhag 1 ani 2 buk boroyleat.
Fr. Ave Maria Afonsochem Rendermam’ ani Tachem Jivit; A.
Carvalhochem Madd ani Tacho Upiog; Nevil
Alphonsochem Nal’lachi Lagvodd, Fr.
Planton Fariachem Kunkolle Ek Mahan Ganv,
Jezvit padri Matthew Almeidachem Romi
Lipient Konknni Kors, Bonaventure D’
Pietrochem Songit
Doulot Goenkaranchi, Jose Pereirachem Konknni
bhagti gitam he buk sod vavr korun boroyleat.
Sod vavr koso korcho ho prosn zaiteank poddta. Sod vavr kortoleamni poilim apnnakuch kaim mullave
ani mohotvache prosn vicharunk zai ani tancheo zapo sodunk zai. Te prosn he:
1. Mhaka kitem zai? Hoch prosn matso veglle toren vicharum yeta.
Mhaka khoinchea vixoyacher sod vavr korunk zai?
2. Mhaka to vixoy kiteak zai? va to vixoy hanvem
kiteak vinchla?
3. Tea vixoyak lagu zaloli mahiti mhaka khoim
melltoli? Konna lagim melltoli? Kitli melltoli? Kednam melltoli ani ti koxi
melltoli?
4. Punzaylole mahiti thavn kitem ani kitlem
hanvem gheunchem?
5. Ti mahiti hanv kitem kortolom/lim?
Hea prosnanchea zapancher adarun sod vavrak hat
ghalcho poddta. He voile prosn ami fokot
sod vavr kortana mat nhoi
Ek boro lekh, pustok, kotha, kadom’bori, nattok, tiatr
boroytana vinchlolea vixoyacher sod vavr korun boroylear ti borpavoll borich
kholayechi ani probhavi zata. Dekik
Gõyche roste ani bazar nitoll korpi kamgaranchea jivitacher ek kadom’bori
borounk konnem fuddakar ghetlo zalear tannem/tinnem tea kamgaranchi bhas thoddi
tori xikchi poddtoli. Uprant tanchea ghoramni vochun tankam mellun tanche lagim
uloun, tanchem jivit, jivita kodde tanchi nodor, tanche prosn, tancheo
oddchonni, tanche achar, riti-rivaz somzun ghevun, tannim kam’ korchea zageamni
vochun tanchi kam’ korchi rit, thoinchi poristhiti somzun gheun tanchea jivitacher
adarun ani apli thoddi kalponikota (imagination) vaprun bori kadom’bori borounk
zata.
Sod vavr don prokarancho asta. Poilo bhitor bosun
kelolo sod vavr.
Sod vavrache panvdde:
1. Vixoy vinchop:
Vixoy vinchtana voir dilolea prosnancheo zapo motint
dhorcheo poddtoleo. Te bhair ani kaim
gozalincher chit diunchem poddtolem. Dekik,
vincholea vixoyacher obheas korunk mhoje lagim kitlo vell asa? Obheas korchi takot mhoje lagim asa? Obheasa khatir pois vechem poddtolem? Obheas korunk zai aschim sadhonam mhoje lagim
asat va mhojea vottarant tim melltat?
Obheas korunk kitlo khorch lagtolo?
Hanvem vinchlolea vixoyacho konnak ani kitlo upyog zatolo? Sod vavr korunk mhaka konn vatt dakhoytolo/li?
Sod vavr kortoleamni hea prosnank zapo
sodunk zai.
Sod vavr korunk vixoy kaim unne nant. Te sodun bhonvchi goroz na. Te amchea vottarant va ganvantuch melltat. Tantle kaim vixoy suchoytam.
a. Parom’parik dhon’dekar: render, poder,
kharvi, nustekarni, goddkarni, kharem vikpi, kum’bar, paddeli, fulkar, pede, moddvoll,
vollar, khajekar, mhale, sakristanv, murtikar, dudkar, xinvpi, vinnpi, lohar,
sonar, sutar va thovoy, kuroikar, ghaddi, rong lavpi, adi. Hantlea khoinchea-i eka dhon’dekarachea jivitacher, vavracher ani tanchea
khaxelea utrancher sovistor mahiti diunche bore lekh va pustokam borounk zatat.
b. Tiatr, khell tiatr ani nattok: Ekek
tiatrist va nattokkar gheun tannem sador kelolea tiatrancher, khell tiatrancher
ani nattkancher sod vavr.
c. Tiatr ani nattok machie pattlean kam’ korpi
kolakar.
d. Kantarist, kesetti, CD, ani DVD.
e. Konknni filmam.
f. Konknni bhokti gitam ani tanche rochpi.
g. Konknni borovpi ani tanchi borpavoll.
h. Konknni Lokved:mhonni, humannim, kannio,
gitam, khell, pallnnea gitam, bhurgeanchim gitam, kamgaranchim gitam, kazaracheo
ovio, galli,...
i. Gõychea ganvchim nanvam ani tanchi
utpot’ti.
j. Vivid somazacheo chali riti, vidhi ani
achar.
k. Vivid somazachim jevnnam khannam, pivnnam
ani nhesnnam.
l. Parom’parik nach: manddo, dekhnni, zagor,
khell, muslla nach, divleancho nach, intruz, kalo, dhalo, fugddi, xigmo, romttam
mell, ghodde moddnni, virbhodr, gof, kunnbeancho nach,…
m. Gõychem soimb: ruk-zhaddam, fulam, follam, bhajio,
suknnim, pisollim, jivannim, masllio, nhonyo, tollim, dongor, manso, voktam,
ran mon’zati,...
n. Konknni nemallim.
o. Prosar madhyomam: reddio, TV hea madhyomamni
Konknni.
p. Gõycho xiklolo Kristanv lok Konknni ulounk,
vachunk kiteak pattim sorta?
q. Konknni bhaxent Farxi, Arbi, Portugez,
Kon’nodd bhasanchi utravoll.
r. Gõychea igorzancho, kopelancho ani
mon’dirancho itihas.
s. Dharmik ani samajik vidhi: ladin, rayanchem
fest, Korezmant zavpi pas, santancho pursanv, Gõychea Saibachem noven ani fest,
Sant An’n Saibinnichem fest (tovxeanchem fest) Mhapxeanchem Milagris
Saibinnichem fest, São João, sangodd, chovot, divzam, Peddnnecho dosro, Zambavllecho
gulal, Fatorpeanchi zatra, Xirganvchi Lahiraichi zatra, Boddgeshvarachi zatra,
Maxelantlo chikol kalo, Sivolecho zagor, Mhaddollchi Kojagiri Punov, tullxichem
login, Kunkollecheo sotreo, dinddi,…
t. Adlim kazaram ani vidhi.
u. Gõyche kil’le ani itihasik zage.
v. Gõychim adlim ghoram ani tantleo vostu.
w. Sollavea xekddeantli Konknni bhas ani
borpavoll.
x. “Opinion Poll”, Rajbhas chollvoll, iskolamni
Konknni xikop, hantum Romi lipi vaportolea lokachem yogdan.
y. Sonvstha ani tancho Konknni vavr: Konknni
Bhaxa Monddoll, Dalgado Konknni Akademi, Goa Konknni Akademi, Kala Akademi,
Sahitya Akademi, Thomas Stephens Konknni Kendr,…
z. Dharmik Sahitya: igorzantlim gayonam,
sermanv, magnnim, vachpam,…
2. Sod
vavrachi ankhnni:
Vinchun kaddlolea vixoyacher sod vavr kortana tacho
vistar kitlo astolo, sod vavr korchi rit, vellachi ani khorchachi yevzonn
hancher vichar korcho poddta. Dekik
renderacher obheas korunk vixoy vinchlo zalear, akhkhea Gõychea render
somazacher obheas zatolo va tharavik vottarachea renderancho obheas zatolo hem
tharaunk zai. Render somazak som’bond
zalolea sorv vixoyancher obheas zatolo va kaim venchik vixoyancher obheas
zatolo hem adi fuddench chintunk zai. Toxench
tea obhyasant sur kaddchi rit, surechi fenni, godd ani xirko korchea ritincho
aspav astolo va na hacho-i vichar zaunk zai. Renderanchim kantaram, avtam
(tools) ani tanchea vavrak sombon’d zalole achar, vidhi ani dharimik riti
hancher sod vavr zatolo va na tem tharaunk zai. Jitli sod vavrachi ankhnni bori zata tea mapan
sod vavr boro zata.
3. Mahiti ekttaim korop:
Mahiti mellche zage ani mahiti ekttaim korchi rit oxe
don bhag hea vixoyant aspavtat.
3.1 Mahiti mellche zage:
Sod vavr kortana kalponik vichar va purave naslolim
motam manddunk zainant. Puraveancher
adarun aple vichar manddche poddtat. Purave mellunk mahiti ekttaim korchi poddta. Sod vavrak zai, ti mahiti amkam vachpa
ghoramni (libraries), doftorkhaneamni (archives), sorkari khateamni, vostu
songrohaloyamni (museums), khasgi songrohamni (private collection),
prodorxonamni (exhibitions) mellta. Toxench molleamni, bagamni, kullagoramni,
xetamni, dongramni, ganvamni ani soimbant mellta. Toxench ti mahiti zannkaram lagim, zanntteam
lagim ani tea tea vixoyachea mon’xam lagim vochun ekktaim korunk zata. Reddio, TV, CD, DVD, kesetti, fotte, chitram,
filmam, vebsaitti oslea prosar madhyomamni (mass media) amkam mahiti mellta.
3.2 Mahiti ekttaim korcheo
riti:
Mahiti ekttaim korcheo kaim riti asat. Sod vavrachea
vixoya pormannem mahiti ekttaim korchi rit vinchchi poddta. Tantli ek va eka poros chodd riti vaprun mahiti
ekttaim korunk zata.
3.2.1 Prosnavoll(questionnaire):
Prosnavoll toyar korun zanche koddlean amkam mahiti
zai tankam ti dhaddchi. Mahiti boroun zatoch tim mon’xam prosnavoll amkam
pattim dhaddtat. Hi pod’dot vaporlear
somest mon’xam amkam zapo boroun dhaddtolim hachi khatri na. Prosnavoll gheun ami mahiti ditolea mon’xam
lagim vochun zapo boroun ghetlear kam’ vegim zata ani sarkem zata. Amchea khatrechea mon’xank torbeti (training)
diun tanche lagim prosnavolli diun zapo boroun haddunk lailear kam’ azun vegim
zata.
3.2.2 Mulakhot:
Mahiti ami mulakhot gheun ekktaim korunk zata ani
tantlean khup mahiti mellounk zata.
Mulakhot ami tonddi va fonar gheunk zata. Mulakhoti vellar ami mulakhot
ditoleank kaim prosn vichartanv ani tanchea zapancher adarun tankam fuddle
prosn vicharunk zatat. Fonar ghetlole
mulakhoti poros mon’xank mellun tonddi mulakhot ghetloli chodd faideachi.
3.2.3 Nirikxonn
(observation):
Zea vixoyacher amkam sod vavr korunk zai tea vixoyak
som’bond zal’olea zageamni vochun, nirikxonn korun ami mahiti ekttaim korunk
zata. Nirikxonn don prokaramni korunk
zata. Vantto ghevpi nirikxonn ani vantto ghe naslolem nirikxonn. Vantto ghevpi nirikxonnant, nirikxonn kortolo
vixoyant vantto gheta. Dekhik dhaleacher obheas kortolo/li dhaleanchea gitamni
ani nachant vantto gheun svotachea onnbhovan sod vavr korta. Vantto ghe naslolea nirikxonnant, sod vavr
korpi dhaleachea manddar veta ani fokot dhalo polleun obheas korta.
3.2.4 Stithi obheas (case
study):
Eka mon’xacher, eke sonvsthecher va eka somudayacher kholayen
obheas kortana stithi obheas pod’dot vaportat. Vixoyacho pattlo itihas, tachi
vaddavoll, tache prosn, oddchonni, ani onnbhov hancher sod vavr korcho poddta.
3.2.5 Nomuno obheas (sample
study):
Jednam vixoyacho vistar khup vhodd asta, tednam
soglleancher obheas korunk zaina. Oslea vellar kaim nomune gheun tancher obheas
korun nixkorx kaddche poddtat. Dekik
Gõyant bhurgim aplem iskolachem xikop ordear kiteak soddtat ho vixoy gheum-ia.
Iskol soddlolea bhurgeancho ankddo vhodd aslolean dor eka bhurgea lagim vochun
obheas korunk zaunchem na. Mhonntoch taluka pormannem kaim sorkari ani khasgi
iskolanche nomune gheun obheas korcho poddtolo. Hea obheasachea adaracher jeral
nixkorx kaddche poddtat.
4.0 Mahitichi vanttnni:
Ekttaim keloli mahiti khup asum yeta. Tantli amkam
khoinchi gorjechi ti vinchun vixoya pormannem tiche lhan lhan vantte korun,
foddnni ani mellovnni korun nixkorx kaddche poddtat. Nixkorxancher adarun puraveam soit amche
vichar toyar korunk zatat.
5.0 Sod vavracher adarun
borpavoll:
Sod vavrachem kam’ zatoch mell’loli mahiti ani nixkorx
vaprun lekh, pustok va her borpavoll korum yeta. Sod vavr kortana vixoyak som’bond zalole her
prosn va vixoy upzaleat zalear te lekhant manddlole bore. Haka lagun fuddem her konnak tea vixoyancher
sod vavr korunk vatt ukti zatoli.
6.0 Sompovnni:
Konknnichi borpavoll dorjedar zaunk zai, tika kholay
zai, her bhasanchea panvddeak ti pavunk zai tor sod vavr chodd gorjecho. Lokak kitem zai tench amche borovpi dit ravle
zalear te posorkar zaun urtole. Apnnem
lokak kitem diunk zai hacho vichar korche borovpi sod vavr korun apli borpavoll
kortole ani itihasant takotdar ani vicharvont borovpi mhonn omor zatole. Amchea tornattea borovpeamni sod vavr, aple
borpavollichi buniad korun ghetli zalear Romi lipient boroylolem Konknni sahitya
unchlea panvddear pavtolem.
Comments
Post a Comment